Świadczenia dla rodziców i opiekunów

Rodzice i opiekunowie osób z niepełnosprawnościami mogą korzystać z różnych form wsparcia finansowego. W zależności od sytuacji mogą to być m.in. świadczenia rodzinne, świadczenia opiekuńcze oraz – w przypadku osoby pełnoletniej z niepełnosprawnością – świadczenie wspierające.

Zasady przyznawania poszczególnych świadczeń są różne. Szczególne znaczenie ma wiek osoby wymagającej opieki, rodzaj posiadanego orzeczenia oraz to, czy opiekun korzysta z praw nabytych na zasadach obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r.

Świadczenia rodzinne

Do świadczeń rodzinnych należą m.in.:

• zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego,
• świadczenia opiekuńcze, w tym zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne,
• jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka,
• świadczenie rodzicielskie.

Prawo do świadczeń rodzinnych zależy od rodzaju świadczenia i spełnienia określonych w przepisach warunków. W przypadku części świadczeń obowiązuje również kryterium dochodowe.

Okres zasiłkowy

W przypadku świadczeń, dla których ustalany jest okres zasiłkowy, obejmuje on okres od 1 listopada do 31 października następnego roku.

Wnioski na nowy okres zasiłkowy można składać elektronicznie od 1 lipca, a w formie papierowej od 1 sierpnia.

W Białymstoku sprawami świadczeń rodzinnych zajmuje się Dział Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie przy ul. Klepackiej 18.

Świadczenie pielęgnacyjne

Od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.

Na nowych zasadach świadczenie przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad osobą z niepełnosprawnością do ukończenia przez nią 18. roku życia.

Osoba wymagająca opieki musi posiadać:

• orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo
• orzeczenie o niepełnosprawności zawierające wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy innej osoby oraz konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Czy opiekun musi zrezygnować z pracy?

Jedną z najważniejszych zmian od 1 stycznia 2024 r. jest możliwość łączenia świadczenia pielęgnacyjnego z aktywnością zawodową. Na nowych zasadach świadczenie nie jest uzależnione od rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego

Od 1 stycznia 2026 r. świadczenie pielęgnacyjne wynosi 3386 zł miesięcznie. Kwota ta jest corocznie waloryzowana.

Przy sprawowaniu opieki nad więcej niż jedną osobą spełniającą warunki ustawowe wysokość świadczenia może zostać odpowiednio zwiększona na zasadach określonych w przepisach.

Prawa nabyte

Nowe zasady nie dotyczą wszystkich osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne.

Osoby, które nabyły prawo do świadczenia na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., mogą korzystać z ochrony praw nabytych. W takich przypadkach zastosowanie mają przepisy dotychczasowe, na zasadach określonych w przepisach przejściowych.

Specjalny zasiłek opiekuńczy

Od 1 stycznia 2024 r. specjalny zasiłek opiekuńczy nie jest przyznawany nowym osobom.

Możliwość jego pobierania zachowały osoby, które nabyły do niego prawo na podstawie wcześniejszych przepisów i korzystają z ochrony praw nabytych. Kontynuowanie świadczenia jest możliwe na zasadach określonych w przepisach przejściowych.

Oznacza to, że osoba, która wcześniej nie miała prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie może obecnie uzyskać go po raz pierwszy na dotychczasowych zasadach.

Zasiłek dla opiekuna

Zasiłek dla opiekuna jest świadczeniem o charakterze przejściowym. Przysługuje określonej grupie osób, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze zmianami przepisów w 2013 r.

Prawo do tego świadczenia wynika z ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów i jest ograniczone do przypadków wskazanych w tej ustawie.

Zasiłek pielęgnacyjny

Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem niezależnym od świadczenia pielęgnacyjnego.

Przysługuje m.in.:

• niepełnosprawnemu dziecku,
• osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności,
• osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia posiadającej orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia,
• osobie, która ukończyła 75 lat.

Zasiłek pielęgnacyjny nie jest uzależniony od kryterium dochodowego.

Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi 215,84 zł miesięcznie.

Świadczenie wspierające dla pełnoletnich osób z niepełnosprawnościami

Świadczenie wspierające jest świadczeniem przeznaczonym bezpośrednio dla osoby z niepełnosprawnością, a nie dla jej opiekuna.

Przysługuje osobie, która:

• ukończyła 18 lat,
• posiada decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia,
• uzyskała od 70 do 100 punktów poziomu potrzeby wsparcia.

Wniosek o świadczenie wspierające składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Wcześniej konieczne jest uzyskanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, wydawanej przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności.

Wysokość świadczenia wspierającego

Wysokość świadczenia zależy od liczby punktów ustalonego poziomu potrzeby wsparcia i jest powiązana z wysokością renty socjalnej.

Świadczenie wynosi od:

• 40% renty socjalnej – przy 70–74 punktach,
• do 220% renty socjalnej – przy 95–100 punktach.

Kwoty świadczenia zmieniają się wraz z waloryzacją renty socjalnej.

Od kiedy przysługuje świadczenie wspierające?

System świadczenia wspierającego był wprowadzany etapami. Od 2026 r. obejmuje również osoby z poziomem potrzeby wsparcia 70–77 punktów, dzięki czemu pełny zakres punktowy od 70 do 100 jest objęty systemem.

Świadczenie wspierające a świadczenie dla opiekuna

Przyznanie świadczenia wspierającego osobie wymagającej opieki może mieć wpływ na prawo opiekuna do świadczeń opiekuńczych.

W szczególności przepisy przewidują wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz zasiłku dla opiekuna w sytuacjach określonych w ustawie.

Dlatego przed złożeniem wniosku o świadczenie wspierające warto sprawdzić, jak jego przyznanie wpłynie na świadczenie pobierane przez opiekuna.

Co oznacza to w praktyce?

Rodzic lub opiekun powinien przede wszystkim ustalić:

1. ile lat ma osoba wymagająca opieki,
2. jakie posiada orzeczenie,
3. czy opiekun ma prawo do świadczenia na nowych zasadach czy korzysta z praw nabytych,
4. czy osoba z niepełnosprawnością posiada decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia,
5. czy przyznanie świadczenia wspierającego nie wpłynie na inne świadczenie pobierane przez opiekuna.

Nie zawsze najbardziej korzystnym rozwiązaniem jest automatyczne przejście z jednego świadczenia na inne. Przed podjęciem decyzji warto porównać skutki finansowe i ubezpieczeniowe obu rozwiązań.

Świadczenia dla rodziców i opiekunów – najważniejsze informacje

• Świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach dotyczy opieki nad osobą z niepełnosprawnością do ukończenia 18. roku życia.
• Od 1 stycznia 2026 r. świadczenie pielęgnacyjne wynosi 3386 zł miesięcznie.
• Nowe zasady świadczenia pielęgnacyjnego obowiązują od 1 stycznia 2024 r.
• Osoby korzystające z praw nabytych mogą nadal podlegać wcześniejszym zasadom.
• Specjalny zasiłek opiekuńczy nie jest przyznawany nowym wnioskodawcom od 1 stycznia 2024 r.; możliwe jest kontynuowanie praw nabytych na zasadach przejściowych.
• Zasiłek dla opiekuna dotyczy szczególnej grupy osób objętych przepisami przejściowymi.
• Zasiłek pielęgnacyjny wynosi 215,84 zł miesięcznie i jest odrębnym świadczeniem od świadczenia pielęgnacyjnego.
• Świadczenie wspierające przysługuje osobie pełnoletniej z niepełnosprawnością, a nie jej opiekunowi.
• Świadczenie wspierające zależy od poziomu potrzeby wsparcia i wynosi od 40% do 220% renty socjalnej.

Warto wiedzieć

Świadczenie pielęgnacyjne i świadczenie wspierające to dwa różne świadczenia.

Pierwsze jest świadczeniem związanym z opieką nad osobą z niepełnosprawnością spełniającą ustawowe warunki, natomiast drugie jest wypłacane bezpośrednio pełnoletniej osobie z niepełnosprawnością.

W przypadku rodzin, w których osoba z niepełnosprawnością może ubiegać się o świadczenie wspierające, trzeba zwrócić szczególną uwagę na przepisy dotyczące zbiegu świadczeń i wpływu świadczenia wspierającego na uprawnienia opiekuna.

Gdzie złożyć wniosek w Białymstoku?

W sprawach świadczeń rodzinnych i świadczeń opiekuńczych mieszkańcy Białegostoku mogą kontaktować się z Miejskim Ośrodekiem Pomocy Rodzinie w Białymstoku
Dział Świadczeń Rodzinnych

MOPR umożliwia składanie wniosków m.in. osobiście, elektronicznie oraz za pośrednictwem operatora pocztowego. Przy osobistym składaniu wniosku MOPR zaleca wcześniejszą rezerwację wizyty.

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1208, z późn. zm.) (link otwiera się w nowej karcie)

Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 873) (link otwiera się w nowej karcie) – w tym przepisy przejściowe dotyczące zachowania praw nabytych do świadczeń opiekuńczych

Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 246) (link otwiera się w nowej karcie)