Orzekanie o niepełnosprawności

Orzeczenie o niepełnosprawności wydawane jest dzieciom, które nie ukończyły 16. roku życia. Potwierdza ono, że stan zdrowia dziecka spełnia ustawowe kryteria niepełnosprawności i może stanowić podstawę do korzystania z różnych form wsparcia, świadczeń oraz ulg przewidzianych w obowiązujących przepisach.

Dziecko zalicza się do osób niepełnosprawnych, jeżeli jego sprawność fizyczna lub psychiczna została naruszona na okres przekraczający 12 miesięcy z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu oraz wymaga ono zapewnienia całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w stopniu przewyższającym wsparcie potrzebne dziecku w tym samym wieku.

Kto może złożyć wniosek?

Wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności może złożyć:

• rodzic dziecka,
• opiekun prawny,
• przedstawiciel ustawowy dziecka,
• osoba działająca na podstawie odpowiedniego upoważnienia.

Jak uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności?

Wniosek należy złożyć w Powiatowym lub Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności właściwym ze względu na miejsce stałego pobytu dziecka.

Do wniosku należy dołączyć:

• oryginał zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia dziecka, wystawionego przez lekarza prowadzącego (lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza specjalistę) – dokument jest ważny 30 dni od dnia wystawienia;
• dokumentację medyczną potwierdzającą stan zdrowia dziecka, np. karty informacyjne leczenia szpitalnego, wyniki badań diagnostycznych, opisy badań obrazowych, historię leczenia oraz opinie lekarzy specjalistów;
• kopie wcześniej wydanych orzeczeń o niepełnosprawności, jeżeli były wydane;
• inne dokumenty mogące mieć znaczenie dla ustalenia niepełnosprawności, np. orzeczenia wydane przez inne organy;
• dokument potwierdzający stały pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – dotyczy cudzoziemców;
• wymagane oświadczenia, jeżeli są konieczne;
• dokument potwierdzający tożsamość osoby składającej wniosek – do wglądu.

Dokumentację medyczną można złożyć w postaci kopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem lub kopii wraz z oryginałami do wglądu.

Jak przebiega postępowanie?

Po złożeniu kompletnego wniosku Zespół analizuje dokumentację medyczną i wyznacza termin posiedzenia składu orzekającego.

W zależności od okoliczności ocena stanu zdrowia dziecka może zostać przeprowadzona podczas bezpośredniego badania lub – w przypadkach przewidzianych przepisami – na podstawie zgromadzonej dokumentacji.

Po zakończeniu postępowania wydawane jest orzeczenie o niepełnosprawności.

Na jaki okres wydawane jest orzeczenie?

Orzeczenie o niepełnosprawności dziecka wydawane jest na czas określony, jednak nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 16. roku życia.

Od 11 czerwca 2025 r. obowiązują również minimalne okresy, na jakie może zostać wydane orzeczenie. Zmiany te mają ograniczyć konieczność częstego ponownego orzekania w przypadku schorzeń o trwałym lub długotrwałym charakterze.

Co zawiera orzeczenie?

Orzeczenie wydawane osobie, która nie ukończyła 16. roku życia:

• nie określa stopnia niepełnosprawności,
• zawiera symbol lub symbole przyczyny niepełnosprawności,
• może zawierać wskazania dotyczące korzystania z ulg, świadczeń i innych uprawnień wynikających z obowiązujących przepisów.

Warto wiedzieć

• Orzeczenie o niepełnosprawności dziecka może być podstawą do ubiegania się o świadczenia rodzinne, świadczenia opiekuńcze, wsparcie z PFRON oraz inne formy pomocy, jeżeli spełnione są warunki określone w odrębnych przepisach.
• Samo wydanie orzeczenia nie oznacza automatycznego przyznania wszystkich świadczeń lub ulg – każda forma wsparcia ma własne kryteria.
• Po ukończeniu 16. roku życia, aby zachować możliwość korzystania z uprawnień wynikających z orzecznictwa, należy wystąpić o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.