Fundusz Solidarnościowy

Fundusz Solidarnościowy jest państwowym funduszem celowym, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Został utworzony 1 stycznia 2019 r. jako Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych.

Od 22 grudnia 2019 r. obowiązuje nazwa Fundusz Solidarnościowy. Zmiana ustawy rozszerzyła również zakres celów Funduszu – środki mogą być przeznaczane nie tylko na wsparcie osób z niepełnosprawnościami, ale także m.in. na finansowe wsparcie emerytów i rencistów.

Cel Funduszu Solidarnościowego

Zgodnie z ustawą Fundusz Solidarnościowy ma na celu wspieranie:

• społecznego osób z niepełnosprawnościami,
• zawodowego osób z niepełnosprawnościami,
• zdrowotnego osób z niepełnosprawnościami,
• finansowego osób z niepełnosprawnościami,
• finansowego emerytów i rencistów – na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

Fundusz może również wspierać działania związane z zapewnianiem dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami lub poprawą tej dostępności. Ustawa przewiduje także możliwość wspierania działań na rzecz rozwoju ekonomii społecznej, w szczególności reintegracji społecznej i zawodowej.

Z czego finansowany jest Fundusz?

Jednym z podstawowych źródeł przychodów Funduszu jest danina solidarnościowa.

Daninę solidarnościową płacą osoby fizyczne, których dochody podlegające uwzględnieniu przy jej obliczaniu przekraczają 1 mln zł. Wynosi ona 4 proc. nadwyżki ponad 1 mln zł, przy uwzględnieniu zasad określonych w przepisach podatkowych.

Przychodami Funduszu są również obowiązkowe składki na Fundusz, a także inne wpływy określone w ustawie.

Ważne

W pierwotnej wersji przepisów część składki na Fundusz Pracy została przeznaczona na nowo utworzony Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych. Było to rozwiązanie związane z początkiem funkcjonowania Funduszu w 2019 r. Nie należy jednak przedstawiać obecnego systemu finansowania wyłącznie w sposób opisany w materiałach z 2019 r.

Na co przeznaczane są środki Funduszu?

Środki Funduszu Solidarnościowego mogą być przeznaczane na zadania i programy wynikające z obowiązujących przepisów oraz przyjmowanych programów wsparcia.

W przypadku osób z niepełnosprawnościami Fundusz finansuje lub współfinansuje działania służące m.in.:

• zwiększaniu samodzielności i niezależnego życia,
• zapewnianiu usług opiekuńczych,
• wsparciu opiekunów osób z niepełnosprawnościami,
• zapewnianiu asystencji osobistej,
• tworzeniu i funkcjonowaniu centrów opiekuńczo-mieszkalnych,
• poprawie dostępności,
• rehabilitacji i aktywizacji społecznej lub zawodowej,
• innym formom wsparcia określonym w programach Funduszu.

Szczegółowy zakres wsparcia nie jest stały – zależy od obowiązujących programów, ich edycji, wysokości dostępnych środków oraz zasad określonych w dokumentach programowych.

Programy dla osób z niepełnosprawnościami

Z Funduszu Solidarnościowego finansowane są programy kierowane do osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów.

Wśród najważniejszych form wsparcia znajdują się m.in.:

Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością

Program umożliwia osobom z niepełnosprawnościami korzystanie ze wsparcia asystenta osobistego. Celem jest zwiększenie samodzielności, aktywności społecznej oraz możliwości uczestniczenia w życiu społecznym.

Opieka wytchnieniowa

Program skierowany jest przede wszystkim do członków rodzin i opiekunów osób z niepełnosprawnościami. Jego celem jest zapewnienie czasowego zastępstwa w sprawowaniu bezpośredniej opieki, dając opiekunowi możliwość odpoczynku lub załatwienia własnych spraw.

Centra opiekuńczo-mieszkalne

Fundusz może wspierać funkcjonowanie centrów opiekuńczo-mieszkalnych, które zapewniają osobom z niepełnosprawnościami możliwość korzystania ze wsparcia w formie pobytu dziennego lub całodobowego – zgodnie z zasadami konkretnego programu.

Inne formy wsparcia

Zakres programów może obejmować również inne działania związane ze wsparciem osób z niepełnosprawnościami, ich rodzin i opiekunów oraz zwiększaniem dostępności.

Aktualne programy, nabory i warunki uczestnictwa są ogłaszane przez właściwe instytucje i mogą zmieniać się w kolejnych latach.

Fundusz a osoby z niepełnosprawnościami w Białymstoku i województwie podlaskim

Dla mieszkańców Białegostoku i województwa podlaskiego znaczenie Funduszu Solidarnościowego polega przede wszystkim na tym, że jego środki mogą trafiać do samorządów i innych uprawnionych podmiotów realizujących programy wsparcia.

W praktyce może to oznaczać możliwość korzystania m.in. z:

• usług asystencji osobistej,
• opieki wytchnieniowej,
• usług opiekuńczych,
• pobytu lub wsparcia w centrach opiekuńczo-mieszkalnych,
• innych form pomocy przewidzianych w aktualnych programach.

Szczegółowe zasady, terminy naborów oraz kryteria uczestnictwa zależą od konkretnego programu i jego aktualnej edycji.

Najważniejsze informacje

• Fundusz Solidarnościowy działa od 1 stycznia 2019 r.
• Początkowo funkcjonował jako Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych.
• Od 22 grudnia 2019 r. obowiązuje nazwa Fundusz Solidarnościowy.
• Fundusz wspiera osoby z niepełnosprawnościami w wymiarze społecznym, zawodowym, zdrowotnym i finansowym.
• Może również finansować wsparcie finansowe emerytów i rencistów.
• Może wspierać działania na rzecz dostępności osób ze szczególnymi potrzebami.
• Jednym z podstawowych źródeł finansowania Funduszu jest danina solidarnościowa w wysokości 4 proc. nadwyżki dochodów ponad 1 mln zł, obliczana zgodnie z przepisami podatkowymi.
• Fundusz finansuje różne programy wsparcia, których zakres może zmieniać się w kolejnych latach.
• Do najważniejszych form wsparcia osób z niepełnosprawnościami należą m.in. asystencja osobista, opieka wytchnieniowa oraz centra opiekuńczo-mieszkalne.

Warto wiedzieć

Nazwa „Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych” ma obecnie znaczenie historyczne.

Jeżeli w starszych materiałach, uchwałach lub artykułach pojawia się skrót SFWON, dotyczy on pierwotnej nazwy Funduszu. Obecnie właściwa nazwa ustawowa to Fundusz Solidarnościowy.

Warto również pamiętać, że samo istnienie Funduszu nie oznacza automatycznego prawa do konkretnej usługi lub świadczenia. Każdy program określa własne zasady, grupę odbiorców, kryteria oraz sposób ubiegania się o wsparcie.