Orzekanie o stopniu niepełnosprawności

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydawane jest osobom, które ukończyły 16. rok życia. Dokument potwierdza stopień niepełnosprawności oraz określa wskazania dotyczące m.in. zatrudnienia, rehabilitacji, korzystania z ulg i uprawnień oraz odpowiednich form wsparcia.

Orzeczenie wydaje Powiatowy lub Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności właściwy ze względu na miejsce stałego pobytu osoby ubiegającej się o jego wydanie.

Stopnie niepełnosprawności

Znaczny stopień niepełnosprawności

Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, która:

• jest niezdolna do pracy albo może wykonywać pracę wyłącznie w warunkach pracy chronionej,
• wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym samodzielne zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych, takich jak samoobsługa, poruszanie się i komunikacja.

Umiarkowany stopień niepełnosprawności

Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, która:

• jest niezdolna do pracy albo może wykonywać pracę wyłącznie w warunkach pracy chronionej,
• lub wymaga czasowej albo częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych.

Lekki stopień niepełnosprawności

Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę, której naruszona sprawność organizmu:

• powoduje istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy w porównaniu z osobą o podobnych kwalifikacjach i pełnej sprawności,
• lub powoduje ograniczenia w pełnieniu ról społecznych, które można kompensować przy pomocy przedmiotów ortopedycznych, środków pomocniczych lub środków technicznych.

Na jaki okres wydawane jest orzeczenie?

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności może zostać wydane:

• na czas określony,
• na stałe – jeżeli według aktualnej wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy.

Od 11 czerwca 2025 r. obowiązują również minimalne okresy, na jakie mogą być wydawane orzeczenia. Celem tych zmian jest ograniczenie konieczności częstego ponownego orzekania u osób, których stan zdrowia ma charakter trwały lub długotrwały.

Kto może złożyć wniosek?

Wniosek o wydanie orzeczenia może złożyć:

• osoba zainteresowana, która ukończyła 18 lat,
• przedstawiciel ustawowy lub opiekun prawny,
• osoba działająca na podstawie pisemnego upoważnienia.

Jak uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności?

Wniosek należy złożyć w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności właściwym dla miejsca stałego pobytu.

Do wniosku należy dołączyć:

• oryginał zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia wystawionego przez lekarza prowadzącego (lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza specjalistę) – dokument jest ważny 30 dni od dnia wystawienia;
• dokumentację medyczną potwierdzającą stan zdrowia, np. karty informacyjne leczenia szpitalnego, wyniki badań diagnostycznych, opisy badań obrazowych, historię leczenia oraz opinie lekarzy specjalistów;
• kopie wcześniejszych orzeczeń o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli zostały wydane;
• inne dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie stopnia niepełnosprawności, np. orzeczenia wydane przez ZUS lub KRUS;
• dokument potwierdzający stały pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – dotyczy cudzoziemców;
• oświadczenie o miejscu stałego pobytu, jeżeli jest wymagane;
• dokument potwierdzający tożsamość – do wglądu.

Dokumentację medyczną można złożyć w postaci kopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem lub kopii wraz z oryginałami do wglądu.

Jak przebiega postępowanie?

Po złożeniu kompletnego wniosku Miejski Zespół analizuje dokumentację i wyznacza termin posiedzenia składu orzekającego.

W zależności od sytuacji zdrowotnej ocena może zostać przeprowadzona podczas bezpośredniego badania lub – w przypadkach przewidzianych przepisami – na podstawie zgromadzonej dokumentacji medycznej.

Po zakończeniu postępowania wydawane jest orzeczenie określające stopień niepełnosprawności oraz wskazania dotyczące m.in.:

• odpowiedniego zatrudnienia,
• szkolenia,
• uczestnictwa w terapii zajęciowej,
• korzystania z systemu środowiskowego wsparcia,
• konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze,
• prawa do uzyskania karty parkingowej (jeżeli spełnione są ustawowe warunki),
• korzystania z ulg i uprawnień wynikających z obowiązujących przepisów.

Warto wiedzieć

• Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności może być podstawą do ubiegania się o wiele form wsparcia, świadczeń oraz ulg przewidzianych w obowiązujących przepisach.
• Samo posiadanie orzeczenia nie oznacza automatycznego przyznania wszystkich świadczeń – każde z nich ma własne warunki przyznawania.
• W przypadku zmiany stanu zdrowia można złożyć wniosek o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności.